رژیم غذایی سخت اثر متابولیکی جراحی بای پس معده را توضیح می دهد

13 اوت 2020 - در بسیاری از تحقیقات، جراحی باریاتریک به عنوان روشی تقریبا جادویی برای کاهش وزن و بهبودی از دیابت نوع 2 برجسته شده است. اما سؤالی که تا حد زیادی بی پاسخ مانده است این است که چگونه اثر جراحی از اثرات یک رژیم غذایی کم کالری قابل تمایز است؟ این سوال اکنون توسط محققان دانشگاه لوند در سوئد در مطالعه ی منتشر شده در مجله Diabetes مورد بررسی قرار گرفته است.

با نظارت بر افرادی که تحت رژیم غذایی کم کالری شش هفته ای و پس از آن عمل جراحی باریاتریک قرار گرفته اند، محققان توانستند برای اولین بار نشان دهند که چرا چندین نشانگر سلامت در این افراد بهبود می یابد.

دکتر Nils Wierup، که رهبری این مطالعه را بهمراه دکتر Peter Spégel، بعهده داشت، گفت: آنچه که قبلاً تصور می کردیم تاثیر جراحی باریاتریک است در حقیقت ناشی از رژیم غذایی بسیار کم کالری بود.

در یک عمل جراحی باریاتریک، معروف به بای پس معده، قسمت بزرگی از معده و قسمت ابتدایی روده ی کوچک جدا می شوند. بیمار باید قبل از عمل وزن خود را کاهش دهد تا اندازه کبد و میزان چربی در اطراف اندام های داخلی او کاهش یابد. این رژیم کم کالری برای کاهش خطر عوارض جراحی انجام می شود.

به طور معمول، بیماران برای کاهش وزن، از یک رژیم غذایی سخت شش هفته ای با کمتر از 1000 کالری در روز پیروی می کنند. در تحقیقات قبلی تأثیر ترکیبی این رژیم و جراحی بررسی شده بود. نتایج پس از عمل، علاوه بر کاهش وزن، بهبود قند خون و افزایش ترشح انسولین بود که نتیجه افزایش هورمون های GLP-1 وGIP  در نظر گرفته می شد و حاصل این تغییرات، بهبودی از دیابت نوع 2 درست چند روز پس از عمل، در برخی از افراد چاق مبتلا به دیابت نوع 2 بود.

در این مطالعه ی جدید، محققان مرکز دیابت دانشگاه لوند (LUDC) و مرکز تجزیه و تحلیل و سنتز(CAS) ، برای اولین بار اثرات رژیم غذایی کم کالری و عملکرد جراحی را بطور جداگانه مطالعه کردند. نتایج این تحقیق نشان می دهد که رژیم غذایی به تنهایی بیشترین تأثیر مثبت را داشته است.

دکتر Spégel، گفت: بیش از 90 درصد از همه ی آنچه اتفاق افتاده است، ناشی از رژیم غذایی است. تغییر بسیار کمی بعد از عمل اتفاق می افتد.

محققان با اندازه گیری چند صد متابولیت در خون (موادی از جمله، قند، پروتئین و چربی که از سوخت و ساز بدن ما ایجاد می شوند) قبل و بعد از رژیم غذایی کم کالری و عمل جراحی، متوجه شدند که میزان متابولیت های مختلف بعد از رژیم غذایی در جهت پیش بینی شده ی کاهش مصرف مواد غذایی و بهبود سلامتی پیش رفت، ولی عمل جراحی به تنهایی باعث تغییرات بسیار جزئی شد.

با این حال، چند تغییر منحصر به فرد مشاهده شد که به طور کلی بر خلاف مواردی بود که در طول رژیم غذایی بسیار کم کالری اتفاق می افتند. محققان می گویند برخی از این تأثیرات به استرس هایی که جراحی برای بیمار ایجاد می کند، مرتبط هستند، و این واقعیت که این اثرات تقریباً شش هفته پس از عمل از بین می روند از این نظریه حمایت می کند.

دکتر Wierup که پیش از این برخلاف دکتر Spégel، معتقد بود که جراحی باریاتریک و تغییرات هورمونی است که باعث بهبودی بیماران پس از عمل می شود، از نتایج حیرت زده شد. وی گفت: آنچه که قبلاً تصور می کردیم با عمل بای پس معده مرتبط است، در واقع با رژیم غذایی بسیار کم کالری ارتباط دارد و من مجبور شدم نظر خود را تغییر دهم.

دکتر Spégel، افزود: در این پروژه بسیار خوب بود که در ابتدا چنین انتظارات و فرضیه های متفاوتی در مورد اثرات جراحی چاقی و رژیم غذایی بر سوخت و ساز بدن داشتیم. بنابراین ما به دقت تمام نتایج را بررسی کردیم تا مطالعه را از همه ی زوایای قابل تصور روشن کنیم.

این نتایج نباید این طور تفسیر شوند که رژیم غذایی کم کالری به خودی خود مفید است یا اینکه عمل جراحی باریاتریک غیر ضروری است. این جراحی لازم است تا بیمار بتواند مدت طولانی مصرف غذای خود را محدود کند.

وی گفت: رژیم غذایی کم کالری معمولاً مضر نیست. این واقعیت که ما اکنون اثبات کرده ایم که اثراتی که قبلاً به جراحی باریاتریک ربط داده می شد، در واقع به رژیم غذایی کالری کم قبل از جراحی مربوط است نه پاسخ به عمل جراحی، ممکن است باعث کاهش قدرت جادویی جراحی بای پس معده شود. با این حال، ما همچنین ثابت کردیم که جراحی باریاتریک عواقب منفی متابولیکی ندارد.

دکتر Wierup، اظهار داشت: اگر به طور جدی اضافه وزن دارید، محدودیت کالری لزوماً ضرر ندارد. بای پس معده یک روش درمانی مناسب برای چاقی است. علاوه بر اینکه کاهش وزن پس از جراحی چاقی در مقایسه با رژیم کم کالری، قابل توجه و ماندگارتر است، و جراحی چاقی یک مزیت اضافه تر نیز دارد و آن بهبودی از دیابت نوع 2 است.

این نتایج همچنین سؤالات جدیدی را ایجاد کرده است. دکتر Wierup می گوید: اگر متابولیسم در درجه اول تحت تأثیر رژیم غذایی کم کالری قرار دارد نه جراحی، عملکرد هورمون های GLP-1 و  GIPدر این میان چیست؟

به این سوالات احتمالاً در مطالعات آینده با پیگیری طولانی مدت و مقایسه ی نتایج این تحقیق با یك مطالعه اروپایی پاسخ داده خواهد شد.

منبع:

https://medicalxpress.com/news/2020-08-strict-diet-metabolic-effect-gastric.html